การวิจัยเชิงปฏิบัติการ เพื่อพัฒนาการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ด้วยการจัดการเรียนรู้ที่ใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง พลังงานทดแทน ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

Abstract

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางและผลการจัดการเรียนรู้ที่ใช้ปัญหา เป็นฐาน เพื่อพัฒนาการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ เรื่อง พลังงานทดแทน ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 2 โดยมีผู้เข้าร่วมงานวิจัยคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 21 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้ แบบสะท้อนการจัดการเรียนรู้ ใบกิจกรรมของนักเรียน ชิ้นงาน นักเรียน แบบทดสอบการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ และบันทึกวีดิทัศน์ ผู้วิจัยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิง คุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า (Method Triangulation) ผลการวิจัย พบว่า แนวทางการจัดการเรียนรู้ที่ใช้ปัญหาเป็นฐาน เพื่อพัฒนาการคิดแก้ปัญหา อย่างสร้างสรรค์ มี 7 ขั้นตอน โดยเริ่มจากการกำหนดปัญหาให้ชัดเจนและมีความเกี่ยวข้องกับนักเรียน จะ ส่งผลให้นักเรียนแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ได้ จากนั้นผู้เรียนทำความเข้าใจปัญหาอย่างรอบด้าน วิเคราะห์ สาเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการรวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ เพื่อใช้ในการพิจารณา ทางเลือกในการแก้ไขปัญหา ภายหลังการสืบค้นรวบรวมข้อมูล ผู้เรียนจะพัฒนาแนวทางการคิดแก้ปัญหา โดยเสนอและพิจารณาวิธีการที่เป็นไปได้หลายแนวทาง แล้วจึงเลือกแนวทางที่เหมาะสมที่สุดเพื่อนำไปสู่ การดำเนินการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ ขั้นตอนต่อมาคือการประเมินและตัดสินใจ โดยวิเคราะห์ ประสิทธิภาพผลงาน สุดท้าย ผู้เรียนจะนำเสนอและประเมินผลงาน เพื่อสรุปองค์ความรู้ที่ได้รับ พร้อมสะท้อนผลงานเพื่อนำไปสู่การพัฒนาแก้ไขต่อไป ทั้งนี้ ผลการจัดการเรียนรู้ พบว่า นักเรียนสามารถ พัฒนาการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ได้ แต่ละองค์ประกอบได้ โดยการสร้างแนวคิดที่หลากหลาย และการ สร้างแนวคิดอย่างสร้างสรรค์มากที่สุด รองลงมาคือการประเมินและปรับปรุงแนวคิด ตามลำดับ