การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกร สำหรับศึกษานิเทศก์ วิธีดำเนินการวิจัย ใช้กระบวนการวิจัยและพัฒนา ประกอบด้วย ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาสภาพปัญหา ความต้องการ และแนวทางการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะ กระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์ โดยวิธีการสัมภาษณ์ศึกษานิเทศก์และผู้อำนวยการสถานศึกษา การศึกษาเอกสาร ทฤษฎีแนวคิดต่าง ๆ และผลงานการวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมากำหนดเป็นขอบข่าย ในการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์ ขั้นตอนที่ 2 การออกแบบ สร้าง และตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกร สำหรับศึกษานิเทศก์ ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้หลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกร สำหรับศึกษานิเทศก์ โดยนำหลักสูตรฝึกอบรมไปทดลองใช้กับศึกษานิเทศก์กลุ่มเป้าหมายในสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2 จำนวน 7 คน ที่ได้มาโดยวิธีการเลือกแบบ เจาะจง (Purposive Sampling) ทดลองใช้หลักสูตรฝึกอบรมเป็นเวลา 24 ชั่วโมง ประกอบด้วย การฝึกอบรมภาคความรู้ จำนวน 18 ชั่วโมง และภาคปฏิบัติ จำนวน 6 ชั่วโมง ใช้การวัดและ ประเมินผลการทดลองใช้หลักสูตรฝึกอบรมของ Kirkpatrick (RLBR) 2 ระดับ ประกอบด้วย 1) ระดับ ปฏิกิริยาตอบสนอง (Reaction) และ 2) ระดับการเรียนรู้ (Learning) ขั้นตอนที่ 4 การประเมิน หลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์ โดยใช้รูปแบบการประเมิน ของ Kirkpatrick (RLBR) หลังการฝึกอบรม 2 ระดับ ประกอบด้วย 1) ระดับการเปลี่ยนแปลง พฤติกรรม (Behavior) และ 2) ระดับผลลัพธ์ (Results)ง ผลการวิจัยพบว่า 1. ศึกษานิเทศก์ควรได้รับการพัฒนาทักษะกระบวนกร เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพด้านการ นิเทศการศึกษาประกอบด้วย 6 ทักษะ คือ 1) ทักษะการสร้างบรรยากาศ 2) ทักษะการตั้งคำถาม 3) ทักษะการฟัง 4) ทักษะการสื่อสารที่ทรงพลัง 5) ทักษะการแลกเปลี่ยนความคิด และ 6) ทักษะ การสะท้อนบทเรียน ซึ่งสามารถพัฒนาโดยใช้กระบวนการฝึกอบรม แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การฝึกอบรมภาคความรู้ และระยะที่ 2 การฝึกอบรมภาคปฏิบัติ 2. หลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์ ประกอบด้วย การพัฒนา 6 ทักษะ คือ 1) ทักษะการสร้างบรรยากาศ 2) ทักษะการตั้งคำถาม 3) ทักษะการฟัง 4) ทักษะการสื่อสารที่ทรงพลัง 5) ทักษะการแลกเปลี่ยนความคิด และ 6) ทักษะการสะท้อนบทเรียน มีองค์ประกอบ 8 องค์ประกอบ คือ 1) ความเป็นมาและความสำคัญของหลักสูตร 2) หลักการของ หลักสูตร 3) จุดมุ่งหมายของหลักสูตร 4) โครงสร้างหลักสูตร 5) แนวทางการบริหารหลักสูตร 6) กิจกรรมการฝึกอบรม 7) สื่อ และ 8) การวัดและประเมินผล องค์ประกอบของหลักสูตรฝึกอบรม ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.63, S.D. = 0.16) เอกสารประกอบหลักสูตรฝึกอบรม ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.68, S.D. = 0.17) และมีความเป็นไปได้ในการนำไปปฏิบัติจริง 3. ศึกษานิเทศก์ผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความพึงพอใจต่อการฝึกอบรมในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด ( = 4.57, S.D. = 0.21) มีการใช้ทักษะกระบวนกรในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.64, S.D. = 0.23) และมีผลการประเมินจากการทำแบบทดสอบความรู้ความเข้าใจหลังการ ฝึกอบรมเกี่ยวกับทักษะกระบวนกรสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 4. หลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์ มีผลกระทบเชิงบวก ต่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของศึกษานิเทศก์ ช่วยให้ศึกษานิเทศก์เข้าถึงปัญหาด้านการจัดการเรียนรู้ ของครูได้อย่างแท้จริงนำไปสู่การให้ข้อเสนอแนะที่มีประสิทธิภาพ หลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะ กระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์มีผลกระทบเชิงบวกด้านผลลัพธ์ต่อศึกษานิเทศก์ผู้เข้ารับการฝึกอบรม 5 ด้าน คือ 1) ผลลัพธ์ในการแก้ไขปัญหาและสร้างความสัมพันธ์ที่ดี 2) ผลลัพธ์ด้านการส่งเสริม การทำงานและสร้างคุณค่า 3) ผลลัพธ์ด้านความสอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพ 4) ผลลัพธ์ด้านการ ปรับตัวและการยอมรับการเปลี่ยนแปลง และ 5) ผลลัพธ์ด้านการเข้าใจบทบาทที่แท้จริง หลักสูตร ฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะกระบวนกรสำหรับศึกษานิเทศก์มีผลกระทบเชิงบวกด้านผลลัพธ์ต่อ องค์กร 6 ด้าน 1) ผลลัพธ์ด้านการเพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพขององค์กร 2) ผลลัพธ์ด้านการ พัฒนาทรัพยากรบุคคล 3) ผลลัพธ์ด้านการแก้ปัญหาและยกระดับคุณภาพการศึกษา 4) ผลลัพธ์ ด้านการสร้างความเสมอภาคและโอกาสในการศึกษา 5) ผลลัพธ์ด้านการบรรลุเป้าหมายสูงสุดของ องค์กร และ6) ผลลัพธ์ด้านการส่งเสริมศักยภาพของผู้เรียน