รูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการส่งเสริมทักษะ การคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา 2) เพื่อสร้างและตรวจสอบรูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่ง การเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิด เชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา และ4) เพื่อประเมิน ความเป็นประโยชน์ของรูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชน แห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา การดำเนินการ 4 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาองค์ประกอบและแนวทางจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 คน และการศึกษาจากสถานศึกษาที่มีวิธีปฏิบัติที่ดี จำนวน 3 แห่ง ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนารูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ โดยตรวจสอบความเหมาะสมของร่างรูปแบบ ด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน และประเมินความเหมาะสมของคู่มือการใช้รูปแบบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบกับผู้อำนวยการสถานศึกษา รองผู้อำนวยการ สถานศึกษา ครู และบุคลากรทางการศึกษา ในโรงเรียนมัธยมศึกษา จำนวน 150 คน และขั้นตอนที่ 4 การประเมินความเป็นประโยชน์ของรูปแบบจากผู้ใช้รูปแบบ จำนวน 146 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบวิลคอกซัน และการวิเคราะห์เนื้อหาจ ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบและแนวทางการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชน แห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา สังเคราะห์ได้เป็น 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) กระบวนการพัฒนา 4) ผลลัพธ์ และ 5) เงื่อนไขความสำเร็จ โดยกระบวนการพัฒนาในแนวคิด PIE Model และผลลัพธ์เกิดทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ประกอบด้วย 5 ทักษะ ได้แก่ 1) ทักษะการนิยามปัญหา 2) ทักษะการจัดการทำข้อมูล 3) ทักษะการตัดสินใจ 4) ทักษะการจัดการตนเอง 5) ทักษะการสรุปผล 2. รูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทาง วิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา มีความเหมาะสมโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) กระบวนการพัฒนา 4) ผลลัพธ์ และ 5) เงื่อนไขความสำเร็จ โดยกระบวนการพัฒนาใช้แนวคิด PIE Model ประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่ 1) การวางแผน 2) การนำไปปฏิบัติ และ 3) การประเมินผล และในระยะการนำไป ปฏิบัติใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การตั้งเป้าหมายร่วมกัน 2) การวางแผนและการออกแบบกระบวนการจัดการเรียนรู้ 3) การปฏิบัติและการสังเกตการณ์ 4) การสะท้อนคิด และ 5) การปรับปรุงและการออกแบบใหม่ 3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ผ่านกระบวนการชุมชนแห่ง การเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา พบว่า คะแนนเฉลี่ยก่อนการอบรมเท่ากับ 11.26 คะแนน และคะแนนเฉลี่ยหลังการอบรมเท่ากับ 17.08 คะแนน โดยคะแนนหลังการอบรมสูงกว่าก่อน การอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 และมีขนาดอิทธิพลอยู่ในระดับสูงมาก อีกทั้ง ครูจำนวน 138 คน คิดเป็นร้อยละ 92.00 ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ของคะแนนหลังอบรม ความพึงพอใจ ต่อการอบรมเชิงปฏิบัติการโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ความสามารถด้านทักษะการคิด เชิงวิพากษ์ของครูโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และความสามารถในการประยุกต์ใช้ทักษะการคิด เชิงวิพากษ์ในการจัดการเรียนรู้ของครูโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 4. ผลการประเมินความเป็นประโยชน์ของรูปแบบการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ ผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา จากผู้ใช้รูปแบบ จำนวน 146 คน พบว่า โดยภาพรวมรูปแบบมีความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมากที่สุด ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด