การพัฒนาโมเดลสมการโครงสร้างขององค์ประกอบจิตศึกษาและแนวทางพัฒนา ที่ส่งผลต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อพัฒนาโมเดลสมการโครงสร้างของ องค์ประกอบจิตศึกษาที่ส่งผลต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ 2) เพื่อ นำเสนอแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้องค์ประกอบจิตศึกษาต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียน การศึกษาขั้นพื้นฐาน การวิจัยดำเนินการ 2 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 การพัฒนาโมเดลสมการโครงสร้างของ องค์ประกอบจิตศึกษาที่ส่งผลต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน กลุ่มตัวอย่างเป็น ครูในโรงเรียนที่ใช้นวัตกรรมจิตศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 60 โรงเรียน รวม 263 คน ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-Stage Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามองค์ประกอบจิตศึกษาแบบมาตราส่วน ประมาณค่า 5 ระดับ และแบบประเมินทักษะทางสมอง KU-THEF แบบมาตราส่วนประมาณค่า 4 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) ด้วยโปรแกรม Mplus ขั้นตอนที่ 2 การ นำเสนอแนวทางขององค์ประกอบจิตศึกษาที่ส่งผลต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียนการศึกษาขั้น พื้นฐาน โดยการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship) จำนวน 11 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย มีประเด็นการการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้องค์ประกอบจิต ศึกษาต่อทักษะสมอง (EF) ของนักเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการ วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)ข ผลการวิจัยพบว่า 1. โมเดลสมการโครงสร้างขององค์ประกอบจิตศึกษาที่ส่งผลต่อทักษะสมอง (EF) ของ นักเรียนการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีเยี่ยม (𝜒2= 120.079, df = 113, p = 0.3066, CFI = 0.989, TLI = 0.987, RMSEA = 0.015, SRMR = 0.041) ค่าน้ำหนักองค์ประกอบมาตรฐานของตัวบ่งชี้ทุกตัวมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ผลการวิเคราะห์ เส้นทางอิทธิพลพบว่า กิจกรรมจิตศึกษา (ACTIV) มีอิทธิพลทางตรงต่อทักษะสมอง (EF) สูงที่สุด (𝛽 = 0.458, p < .01) ความเป็นชุมชน (COMM) มีอิทธิพลทางตรงต่อจิตวิทยาเชิงบวก (PSYCH) สูงที่สุด (𝛽 = 0.714, p < .01) และจิตวิทยาเชิงบวก (PSYCH) มีอิทธิพลทางอ้อมต่อทักษะสมอง (EF) โดย ส่งผ่านกิจกรรมจิตศึกษา (ACTIV) อย่างมีนัยสำคัญ (𝛽 = 0.180, p < .05) แสดงถึงรูปแบบอิทธิพล ส่งผ่านสมบูรณ์ (Full Mediation) ทั้งนี้ ตัวแปรทั้งหมดในโมเดลสามารถอธิบายความแปรปรวนของ ทักษะสมอง (EF) ได้ร้อยละ 53.9 2. แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้องค์ประกอบจิตศึกษาต่อทักษะสมอง (EF) จาก การสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ได้กิจกรรมเชิงยุทธศาสตร์ 3 มิติ ประกอบด้วย มิติที่ 1 การพัฒนาความเป็น ชุมชน ประกอบด้วย วิถีวัฒนธรรมสงบ พื้นที่คืนพลังจิตใจ วงสุนทรียสนทนา (Dialogue) PLC จิต ศึกษา และสานสัมพันธ์ครอบครัว มิติที่ 2 การพัฒนาจิตวิทยาเชิงบวก ประกอบด้วย วัฒนธรรมภาษา สร้างสรรค์และพื้นที่ไร้การตีตรา (No Labeling Zone) การชื่นชมที่กระบวนการ (Process Praise) การสะท้อนคิดหลังการเรียนรู้ (AAR) ต้นแบบแห่งความสงบ (Emotional Modeling) และการ ตั้งเป้าหมายเล็ก ๆ (Micro-Goal Setting) มิติที่ 3 การพัฒนากิจกรรมจิตศึกษา ประกอบด้วย การฝึก สมาธิและ Body Scan นิทานจิตศึกษา การเคลื่อนไหวอย่างมีสติและ Brain Gym จากกิจกรรมเชิง ยุทธศาสตร์ทั้ง 3 มิติ และผลการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง ผู้วิจัยได้พัฒนาเป็นแนวทางการเพิ่ม ประสิทธิภาพ 4 แนวทาง ได้แก่ แนวทางที่ 1 การเพิ่มประสิทธิภาพทักษะสมอง EF ด้วยองค์ประกอบ ความเป็นชุมชน แนวทางที่ 2 การเพิ่มประสิทธิภาพทักษะสมอง EF ด้วยองค์ประกอบจิตวิทยาเชิง บวก แนวทางที่ 3 การเพิ่มประสิทธิภาพทักษะสมอง EF ด้วยความเป็นชุมชนร่วมกับจิตวิทยาเชิงบวก และแนวทางที่ 4 การเพิ่มประสิทธิภาพทักษะสมอง EF ผ่านทั้ง 3 มิติ ได้แก่ ความเป็นชุมชน จิตวิทยา เชิงบวก และกิจกรรมจิตศึกษา โดยแต่ละแนวทางมีขั้นตอนการดำเนินการ เงื่อนไขความสำเร็จ และ ระดับความเหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษาที่แตกต่างกัน