เขียนแผ่นดิน เขียนพื้นที่ : การศึกษาเรื่องพื้นที่ในกวีนิพนธ์ “เขียนแผ่นดิน” ของ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหมายของพื้นที่ในกวีนิพนธ์เขียนแผ่นดิน ของ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ และ 2) ศึกษาการประกอบสร้างความหมายของพื้นที่ในกวีนิพนธ์เขียนแผ่นดิน ของ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ โดยใช้แนวคิดเรื่องพื้นที่และสถานที่ (Space and Place) และทฤษฎี การประกอบสร้าง ผลการศึกษาพบว่า ความหมายของพื้นที่สามารถจำแนกได้เป็น 3 ลักษณะ ได้แก่ 1) พื้นที่เชิงปฏิบัติการ ซึ่งประกอบด้วย 1.1) ความหมายของพื้นที่ในฐานะพื้นที่ทางธรรมชาติ และ 1.2) ความหมายของพื้นที่ในฐานะพื้นที่แห่งวิถีชีวิตและวัฒนธรรม 2) พื้นที่ทางความคิด ประกอบด้วย 2.1) ความหมายของพื้นที่ในฐานะพื้นที่ทางศาสนาและความเชื่อ 2.2) ความหมายของพื้นที่ในฐานะ พื้นที่ทางประวัติศาสตร์และตำนาน และ 3) พื้นที่จากประสบการณ์ ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่าง การรับรู้ทางกายภาพและการตีความ ทำให้เกิดความหมายของพื้นที่ที่สัมพันธ์กับประสบการณ์ และความรู้สึกของกวี การประกอบสร้างความหมายของพื้นที่ ผลการวิจัยพบ 1) กลวิธีทางภาษาที่กวีใช้ในการ ประกอบสร้างความหมายของพื้นที่ ได้แก่ 1.1) การใช้โวหารวรรณศิลป์ 1.2) การใช้ภาษาเพื่อสร้าง ภาพพจน์ 1.3) การใช้กลวิธีทางเสียงและรูปแบบทางภาษา และ 1.4) การใช้ภาษาสร้างความเหนือจริง 1.5) การใช้ชุดคำ และ 2) บริบททางสังคมและวัฒนธรรมบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่กวีนำมา ประกอบสร้างความหมายของพื้นที่ ได้แก่ 2.1) บริบททางประวัติศาสตร์และความทรงจำร่วม 2.2) บริบททางศาสนาและความเชื่อ 2.3) บริบททางวัฒนธรรมพื้นถิ่น ภูมิปัญญา และศิลปะท้องถิ่น 2.4) บริบททางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ และ 2.5) บริบททางภูมิรัฐศาสตร์และความสัมพันธ์ ระหว่างประเทศ โดยสรุป กวีนิพนธ์เขียนแผ่นดินนำเสนอพื้นที่ในลักษณะความสัมพันธ์เชิงพลวัต ระหว่างพื้นที่เชิงปฏิบัติการ พื้นที่ทางความคิด และพื้นที่จากประสบการณ์ ซึ่งเชื่อมโยงกันจนก่อให้เกิด ความหมายในหลากหลายมิติ ทั้งเชิงกายภาพ ความคิด และประสบการณ์ อีกทั้งความหมายของพื้นที่ ยังเกิดจากกระบวนการประกอบสร้างผ่านภาษาและบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลง อยู่เสมอ ส่งผลให้พื้นที่ในกวีนิพนธ์ไม่ได้เป็นเพียงฉากของเรื่องราว แต่เป็นพื้นที่ที่สะท้อนความสัมพันธ์ ระหว่างผู้คนกับพื้นที่ในบริบทของสังคมไทยอย่างลึกซึ้ง