การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะ ความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองชัยนาท

Abstract

การวิจัย เรื่อง การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะความ เป็นพลเมืองที่เข้มแข็งของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองชัยนาท มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะความเป็นพลเมืองที่ เข้มแข็งของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองชัยนาท 2) เพื่อพัฒนาการจัด กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองชัยนาท วิจัยฉบับนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีกลุ่ม ผู้ให้ข้อมูล ประกอบด้วย 1) ครูผู้สอนสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 3 คน 2) ครูที่ปรึกษาของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 2 คน 3) ตัวแทนผู้ปกครอง จากกลุ่มผู้ปกครองเครือข่ายของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 5 คน 4) นักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองชัยนาท จำนวน 40 คน ดำเนินการวิจัยโดยการศึกษา เอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ การสังเกต การวิเคราะห์เอกสาร การวิเคราะห์สรุปอุปนัย การตรวจสอบคุณภาพของข้อมูลแบบสามเส้า และรายงานแบบพรรณนาเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน พบว่า 1) ด้านครูผู้สอน มีบทบาทของครูผู้สอน ในการส่งเสริมสมรรถนะความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งให้แก่นักเรียน มีปัญหาขาดแหล่งข้อมูลที่ทันสมัย เกี่ยวกับประเด็นทางสังคมในการส่งเสริมสมรรถนะความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งให้แก่นักเรียน 2) ด้าน นักเรียน มีความเข้าใจเกี่ยวกับพลเมืองที่ดี ความเข้าใจในระดับพื้นฐานเกี่ยวกับบทบาทของพลเมือง ที่ดี ความเคารพกฎหมายและกฎของโรงเรียน มีปัญหานักเรียนไม่เห็นความสำคัญของการเป็นพลเมือง ที่เข้มแข็ง ปัญหานักเรียนขาดแรงจูงใจในการเรียนรู้ ปัญหาการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัด กิจกรรม 3) ด้านเนื้อหาสาระ มีความเชื่อมโยง สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิต ในสังคม มีปัญหาเนื้อหาที่เน้นท่องจำมากกว่าการปฏิบัติจริง ไม่มีการวิเคราะห์ แยกแยะ 4) ด้านสื่อ การเรียนรู้ มีการฝึกใช้สิทธิพลเมืองในสถานการณ์จริง ใช้คลิปวิดีโอและอินโฟกราฟิก เพื่อดึงดูดง นักเรียน มีปัญหาขาดงบประมาณในการพัฒนาสื่อที่ทันสมัย 5) ด้านกิจกรรมการเรียนรู้ ไม่เคยจัด กิจกรรมการเรียนรู้ความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งให้แก่นักเรียน แต่โรงเรียนมีนโยบายจะนำมาใช้ ในอนาคต และ 6) ด้านสภาพแวดล้อมและบรรยากาศ มีการสร้างบรรยากาศทางกายภาพของโรงเรียน ให้เอื้อต่อการเรียนรู้ โดยจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนให้เหมาะสม ผลการพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะความ เป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง พบว่า รูปแบบกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะ ความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง กิจกรรมมี 6 ขั้นตอน คือ 1) กำหนดปัญหา 2) ทำความเข้าใจกับปัญหา 3) ดำเนิน การศึกษาค้นคว้า 4) สังเคราะห์ความรู้ 5) สรุปและประเมินค่าของคำตอบ 6) นำเสนอและ ประเมินผลงาน ผู้เรียนสามารถ แสดงให้เห็นถึงความเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง ดังนี้ 1) ด้านพลเมืองเคารพ สิทธิ นักเรียนกล้าแสดงความคิดเห็นต่าง รู้จากสิทธิพื้นฐานของตนเองในสถานภาพของการเป็น นักเรียน เคารพกติกาในการเรียนร่วมกันในห้องเรียน 2) ด้านพลเมืองรับผิดชอบต่อบทบาทหน้าที่ นักเรียนปฏิบัติตามกฎ กติกาของห้องเรียน รักษาความสะอาดตลอดเวลา ตรงต่อเวลา ส่งการบ้าน ทำความสะอาดเวรประจำวัน 3) ด้านพลเมืองมีส่วนร่วมอย่างมีวิจารณญาณ นักเรียนติดตามข่าวสาร ทางช่องข่าวออนไลน์ ในโทรทัศน์ ผ่านสำนักข่าวที่น่าเชื่อถือ บำเพ็ญประโยชน์นอกสถานศึกษา 4) ด้านพลเมืองผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง นักเรียนดำเนินกิจกรรมพี่สอนน้องในช่วงพักกลางวัน เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านภาษาไทย นักเรียนแสดงความคิดเห็นลงในกล่องแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับ แนวทางการพัฒนาโรงเรียน นักเรียนรณรงค์การคัดแยกขยะโดยมีตะแกรงเก็บขวดน้ำ เพื่อนำไปขาย เป็นเงินสนับสนุนในการจัดกิจกรรมต่างๆ ของโรงเรียน นอกจากนั้น มีข้อค้นพบที่แตกต่างจากการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานทั่วไป ได้แก่ 1) นักเรียนมีการแบ่งหน้าที่ และหัวข้อในการศึกษาค้นคว้าอย่างเป็นระบบ สนใจต่อข้อกฎหมาย ที่ค้นพบ เมื่อทุกกลุ่มนำเสนอผลงาน นักเรียนเคารพต่อกติกาของห้องเรียนรับฟังการนำเสนองานของ กลุ่มอื่นๆ 2) นักเรียนกล้าที่จะแสดงออกทางความคิดเห็น รู้จักคิดวิเคราะห์ทำให้นักเรียนเข้าใจเนื้อหา ได้ดียิ่งขึ้น นักเรียนให้ความร่วมมือกิจกรรมที่เกิดขึ้นในห้องเรียนเป็นอย่างดี 3) นักเรียนมีคำถาม ที่น่าสนใจหลายคำถาม เช่น เมื่อไหร่ปัญหาเหล่านี้จะหมดไปจากสังคม เราจะมีส่วนช่วยผู้ที่ได้รับความ เจ็บปวดได้อย่างไรบ้าง ปัญหาเหล่านี้จะหมดไปจากสังคมได้อย่างไร 4) นักเรียนเสนอแนวทาง ในการให้ความช่วยเหลือโดยแสดงออกถึงความตระหนักในสิทธิผู้อื่น ให้เกียรติ และเห็นอกเห็นใจผู้อื่น 5) นักเรียนค้นหาข้อมูลจากแหล่งข่าวที่หลากหลาย แสดงออกให้เห็นถึงการมีวิจารณญาณในการรับ ข้อมูลข่าวสาร มีการติดตามสถานการณ์ ประเด็นปัญหาของชุมชน 6) นักเรียนแสดงออกให้เห็นถึง ความกระตือรือร้นในการสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกต่อสังคมโดยรอบของตนเอง