กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเรื่อง ตามรอยหนองมหาสนุก ปลุกหนองสวรรค์ เพื่อเสริมสร้างยุวชนนักสื่อความหมายทางประวัติศาสตร์ สำหรับนักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดอุดรธานี

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นในปัจจุบัน ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดอุดรธานี และ 2) เพื่อสร้างกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างยุวชนนักสื่อความหมายทางประวัติศาสตร์ สำหรับนักเรียนระดับชั้น มัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดอุดรธานี งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่ง ผู้วิจัยต้องการจะศึกษาข้อมูลของแหล่งโบราณสถานของชุมชนซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ ท้องถิ่น เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงและนำไปสู่ประวัติศาสตร์กระแสหลักได้ ซึ่งเป็นลักษณะของการศึกษา ประวัติศาสตร์ในรูปแบบของท้องถิ่นชาตินิยม ในเขตหนองสวรรค์ ตำบลเชียงพิณ อำเภอเมืองอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี ผ่านเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้นำชุมชน ประกอบด้วย ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ปราชญ์ชุมชน และเจ้าอาวาสวัด จำนวน 10 คน/รูป และกลุ่มครูผู้สอนรายวิชา ประวัติศาสตร์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ในจังหวัดอุดรธานี จำนวน 6 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) การเก็บรวบรวม ข้อมูล 1) การศึกษารวบรวมข้อมูลจากเอกสารหรือข้อมูลที่เกี่ยวกับงานวิจัย 2) วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการวิเคราะห์แบบสรุปอุปนัย โดยการบันทึกพรรณนา และ ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีการแบบสามเส้า (Method Triangulation) เก็บรวบรวม ข้อมูลต่าง ๆ มาเรียบเรียงขึ้นใหม่ผลการวิจัย พบว่า สภาพปัจจุบันในการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น คือ นักเรียนขาด องค์ความรู้และความสนใจในการเรียนวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น อีกทั้งแต่ละโรงเรียนก็ไม่มีหลักสูตร หรือแบบเรียนที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของสถานศึกษา กอปรกับครูผู้สอนยังไม่ให้ความสำคัญ ต่อการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเท่าที่ควร สิ่งสำคัญเหนืออื่นใด คือ สื่อการเรียนการสอนและกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นนั้น ยังไม่ปรากฏ ชัดเจนเท่าใดนัก ผู้วิจัยจึงได้สร้างกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างยุวชนนักสื่อความหมายทางประวัติศาสตร์ ภายใต้กิจกรรมที่มีชื่อว่า “ตามรอย หนองมหาสนุก ปลุกหนองสวรรค์” มุ่งให้ผู้เรียนได้เรียนรู้กิจกรรมผ่านฐานการเรียนรู้ที่เป็นแหล่งเรียนรู้ ในท้องถิ่น เพื่อให้นักเรียนได้เกิดกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเองตามลักษณะการจัดการเรียนรู้ Active Learning จากการวิจัยสามารถสรุปได้ว่า กิจกรรม “ตามรอยหนองมหาสนุก ปลุกหนองสวรรค์” เป็นกิจกรรมที่สามารถตอบโจทย์ในการส่งเสริมให้นักเรียนมีทักษะในการเป็นยุวชนนักสื่อความหมาย ทางประวัติศาสตร์ ผ่านการออกแบบฐานกิจกรรมการเรียนรู้โดยครูผู้สอน และคอยเอื้ออำนวย บรรยากาศในการจัดกิจกรรมของนักเรียน นักเรียนมีการปรึกษา วางแผน และลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง สร้างเสริมทักษะทางการเรียนรู้ที่หลากหลาย และเกิดทัศนคติเชิงบวกต่อรายวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น อีกด้วย ซึ่งสอดคล้องกับจุดเน้นและนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ ในการบริหารจัดการรายวิชา พื้นฐานประวัติศาสตร์ ตามหลักสูตรใหม่ พ.ศ. 2565 ที่ต้องการบ่มเพาะให้นักเรียนภาคภูมิใจและ หวงแหนสิ่งที่บรรพชนให้ไว้เป็นมรดกทางปัญญา สืบสาน รักษา และต่อยอด นำมาปรับประยุกต์ใช้ ในสังคมปัจจุบัน