การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจในโลกไซเบอร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดลำพูน

Abstract

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการจัด การเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจ ในโลกไซเบอร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดลำพูน และ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัด การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจในโลกไซเบอร์ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดลำพูน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ดำเนินการวิจัยออกเป็น 2 ประเด็น โดยเก็บข้อมูลดังนี้ 1) เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์จากผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ในจังหวัดลำพูน จำนวน 3 คน อาจารย์ที่ทำการสอนในระดับอุดมศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญด้านสังคมศึกษา จำนวน 2 คน ศึกษานิเทศก์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านสังคมศึกษา จำนวน 1 คน และบุคลากรทางด้านจิตวิทยาที่มี ความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับด้านจิตวิทยา จำนวน 1 คน 2) เก็บข้อมูลจากการใช้คู่มือครูที่มีรูปแบบ การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจในโลกไซเบอร์ของ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดลำพูน จำนวน 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) แนวคำถามในการสัมภาษณ์เกี่ยวกับสภาพ ปัจจุบันและปัญหาของการจัดการเรียนรู้ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม 2) คู่มือครูที่มีรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจ ในโลกไซเบอร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดลำพูน 3) แบบวัดความเห็นอกเห็นใจ ในโลกไซเบอร์ 4) แนวคำถามในการสนทนากลุ่มของนักเรียนหลังใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ ปรากฏการณ์เป็นฐาน และวิเคราะห์แบบอุปนัยแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจ ในโลกไซเบอร์ มีดังนี้ ด้านหลักการจัดการเรียนรู้ โรงเรียนขาดหลักสูตรพัฒนาความเห็นอกเห็นใจ ในโลกไซเบอร์ สอนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ด้านวิธีการจัดการเรียนรู้ การสอนเน้นเนื้อหาตามหลักสูตร ขาดการเชื่อมโยงกับปัญหาในโลกไซเบอร์ ใช้เทคนิคหลากหลายและ มีการบูรณาการกับวิชาสังคมศึกษาและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ด้านบทบาทของครู ครูบางท่านยังคง ขาดความเข้าใจเรื่องพลเมืองดิจิทัล ขณะที่บางท่านมีความรู้และปฏิบัติตนเป็นที่ปรึกษา รับฟังความ คิดเห็นของนักเรียน และเป็นแบบอย่างที่ดี ด้านนักเรียนยังมีการตระหนักถึงความเห็นอกเห็นใจในโลก ไซเบอร์ในระดับที่ค่อนข้างน้อย และนำแนวทางดังกล่าวไปพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาความเห็นอกเห็นใจในโลกไซเบอร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ตอนต้นในจังหวัดลำพูน พบว่า ได้รูปแบบการจัดการเรียนรู้รูปแบบ EMPHATY ดังนี้ E–Empathy in Action การเลือกปรากฏการณ์ M–Mindful Inquiry การตั้งคำถามเกี่ยวกับปรากฏการณ์ P–Perceptive Research การสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับปรากฏการณ์ A–Affective Explanation การอธิบายปรากฏการณ์ T–Thoughtful Evaluation การประเมินผลตามสภาพจริง H–Holistic Reflection การสะท้อนความคิดอย่างครบมุมมอง และY–Yearning for Growth การปรารถนา การเติบโตจากผลการวิจัยสามารถสรุปได้ว่า นักเรียนมีความเห็นอกเห็นใจในโลกไซเบอร์เพิ่มสูงขึ้น โดยนักเรียนสามารถแสดงออกถึงความเอื้อเฟื้อและความเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่นเมื่อเผชิญปัญหา หรือได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมในโลกไซเบอร์ นักเรียนยังมีการตระหนักรู้ถึงอารมณ์และความรู้สึก ของตนเองเมื่อโต้ตอบหรือแสดงความคิดเห็นในลักษณะที่ไม่ก่อให้เกิดความเสียหายหรือ กระทบกระเทือนทางจิตใจของผู้อื่น