การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ไมโครเลิร์นนิง เรื่อง "กฎหมายจราจร" เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างเป็นระบบสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาด้านการคิดอย่างเป็น ระบบเรื่องกฎหมายจราจรของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และ 2) พัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ไมโครเลิร์นนิงเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างเป็นระบบ โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงออกแบบเพื่อการศึกษา (Design-Based Research: DBR) ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์ปัญหา การออกแบบ กิจกรรม การทดลองใช้ และการสะท้อนผลและปรับปรุงรูปแบบ ผู้ให้ข้อมูลแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ 1 ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา จำนวน 4 คน และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 50 คน จาก 5 โรงเรียนในอำเภอวังโป่ง จังหวัดเพชรบูรณ์ และกลุ่มที่ 2 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนบ้านวังหิน จำนวน 29 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แนวคำถามสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง แนวคำถามสนทนากลุ่ม ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไมโครเลิร์นนิง และแบบสังเกตพฤติกรรมทักษะการคิด อย่างเป็นระบบ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบธีม (Thematic Analysis) และ ตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า ความสอดคล้องระหว่างผู้รหัส และ การตรวจสอบข้อมูลโดยผู้ให้ข้อมูล ผลการวิจัย พบว่า 1. สภาพปัจจุบันและปัญหาด้านการคิดอย่างเป็นระบบเรื่องกฎหมายจราจร สำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 มีดังนี้ ด้านเนื้อหาสาระวิชาสังคมศึกษา นักเรียนมีความรู้ระดับจดจำ แต่ขาดการเชื่อมโยงเหตุผล ด้านการจัดการเรียนรู้ เน้นการบรรยายทำให้ขาดโอกาสฝึกคิด ด้านสื่อ การเรียนรู้ ขาดความหลากหลาย ด้านการวัดและประเมินผล เน้นความจำมากกว่ากระบวนการคิด ด้านครูผู้สอน ขาดแนวทางส่งเสริมการคิดอย่างเป็นระบบ และด้านนักเรียน มีพฤติกรรมการคิด ไม่เป็นลำดับขั้น ขาดการตรวจสอบความถูกต้อง2. ผลการสร้างกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ไมโครเลิร์นนิงเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างเป็น ระบบ มีดังนี้ ผลการพัฒนาออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ พบว่า ได้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ไมโครเลิร์นนิง จำนวน 5 กิจกรรม ใช้เวลา 5 ชั่วโมง โดยบูรณาการแนวคิด Microlearning, Situational Learning, Active Learning และ Authentic Assessment ตามกรอบ DSRP Theory ผลการทดลองใช้กิจกรรม การเรียนรู้กับนักเรียน 29 คน พบว่า นักเรียนมีความเข้าใจเรื่องกฎหมายจราจรเพิ่มขึ้น สามารถ อธิบายเหตุผลได้ดีขึ้น มีการคิดเป็นลำดับขั้นตอน สื่อการเรียนรู้ช่วยส่งเสริมความเข้าใจและการจดจำ การประเมินตามสภาพจริงช่วยสร้างแรงจูงใจ และครูสามารถทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก ในการเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลการสะท้อนและพัฒนาทักษะการคิดอย่างเป็นระบบ พบว่า นักเรียนมีพัฒนาการด้านการคิดอย่างเป็นระบบครบทั้ง 6 องค์ประกอบ ได้แก่ การกำหนดขอบเขต ปัญหา การระบุองค์ประกอบของระบบ การระบุความสัมพันธ์ การจัดระเบียบปฏิสัมพันธ์ การกำหนด แนวทางแก้ปัญหา และการคาดการณ์อนาคต โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์จากพฤติกรรมและผลงาน ของผู้เรียน