รูปแบบการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาวะทางดิจิทัลของผู้เรียนในโรงเรียนมัธยมศึกษาขั้นพื้นฐานเขตภาคเหนือตอนล่าง

Abstract

ปัจจุบันผู้เรียนในโรงเรียนมัธยมศึกษาใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัลแทบทุกชั่วโมง แต่โรงเรียน ส่วนใหญ่ยังขาดรูปแบบการบริหารที่ชัดเจนในการดูแลสุขภาวะทางดิจิทัลของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ การวิจัยครั้งนี้จึงมุ่งพัฒนารูปแบบการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัลเพื่อส่งเสริมสุขภาวะ ทางดิจิทัลของผู้เรียนในโรงเรียนมัธยมศึกษาขั้นพื้นฐาน เขตภาคเหนือตอนล่าง โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัย และพัฒนา ด าเนินการ 4 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบและแนวทางการบริหาร จากนักเรียน 432 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ขั้นตอนที่ 2 สร้างและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบและ คู่มือโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ขั้นตอนที่ 3 ทดลองใช้รูปแบบกับผู้บริหาร ครู นักเรียน และผู้ปกครอง ของโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ก าแพงเพชร จ านวน 83 คน และขั้นตอนที่ 4 ประเมินความเป็นประโยชน์ของรูปแบบจากผู้เกี่ยวข้อง 6 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. สุขภาวะทางดิจิทัลของผู้เรียนเป็นสมรรถนะที่มีลักษณะพหุมิติ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ ด้านการรู้และใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ด้านความมั่นคงและ ความปลอดภัยทางไซเบอร์ ด้านการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ในสังคมดิจิทัล และด้านความเป็นพลเมือง ดิจิทัลและจริยธรรม โดยผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันอันดับสองพบว่าโมเดล มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์อยู่ในเกณฑ์ดีเยี่ยม และแนวทางการบริหารระบบนิเวศ การเรียนรู้ดิจิทัลประกอบด้วย 6 ด้าน 24 ขั้นตอน2. รูปแบบการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ หลัก ได้แก่ หลักการของรูปแบบบริหาร วัตถุประสงค์ของรูปแบบบริหาร กระบวนการบริหารจัดการ ระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัล 6 ด้าน ครอบคลุมด้านการก ากับดูแลและนโยบายดิจิทัล ด้านโครงสร้างพื้นฐานและเครื่องมือดิจิทัล ด้านผู้อ านวยความสะดวกดิจิทัล ด้านเนื้อหาและ แพลตฟอร์มดิจิทัล ด้านผู้เรียนดิจิทัล และด้านชุมชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ด าเนินการตามวงจร PDCA จ านวน 24 ขั้นตอน และผลผลิตของกระบวนการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัล พร้อม 3 เงื่อนไขความส าเร็จ โดยผู้ทรงคุณวุฒิประเมินว่ารูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ มีความเหมาะสมในทุกด้าน 3. ผลการทดลองใช้รูปแบบพบว่า ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ด้านความรู้หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ .05 มีทักษะและเจตคติด้านสุขภาวะทางดิจิทัลอยู่ในระดับมากที่สุด และผู้เรียนร้อยละ 100 ผ่านเกณฑ์ระดับ “ดี” ทั้งสองด้าน สะท้อนให้เห็นว่ารูปแบบสามารถพัฒนา สุขภาวะทางดิจิทัลของผู้เรียนได้จริงในทุกมิติ 4. ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน และผู้ปกครอง มีความเห็นสอดคล้องกันว่า รูปแบบมีประโยชน์อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรมใน 4 มิติ ซึ่งบ่งชี้ว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความพร้อม ส าหรับการน าไปขยายผลในสถานศึกษาอื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ