มโนทัศน์ของความรู้และภาพแทนความเป็นอื่นในวรรณกรรมการเดินทางพม่า ช่วงทศวรรษ 1930-1960

Abstract

งานวิจัยเรื่องนี้มุ่งสํารวจวรรณกรรมการเดินทางพม่าสมัยใหม่ในช่วงต้นถึงกลาง คริสต์ศตวรรษที่ 20 เพื่อศึกษาความเปลี่ยนแปลงของมโนทัศน์ความรู้และการนําเสนอภาพแทนความ เป็นอื่นที่ปรากฏในตัวบทการเดินทางของนักเขียนปัญญาชนและข้าราชการอาณานิคมชาวพม่า ผ่าน บันทึกการเดินทางจํานวนสองเรื่อง คือ บันทึกไปออกซฟอร์ด โดย เต้ะปัน หม่าวง์ วะ (1941) และ นักเดินทาง (1965) โดย ซอจีและมินธุหวุ่น โดยใช้แนวคิดเรื่องการผนวกรวมทางวัฒนธรรม (transculturation) ของมารี หลุยส์ แพรตต์ (Marie Louise Pratt) เป็นกรอบในการศึกษาวิเคราะห์ งานวิจัยเรื่องนี้เสนอว่า การเปลี่ยนแปลงเชิงมโนทัศน์ความรู้แบบจารีตไปสู่มโนทัศน์ความรู้เชิง ประจักษ์ในกลุ่มปัญญาชนพม่าพื้นเมืองนั้นเป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการผนวกรวมทางวัฒนธรรมใน สถานการณ์อาณานิคม โดยนักเขียนปัญญาชนชาวพม่าใช้วรรณกรรมการเดินทางพม่าสมัยใหม่ใน ฐานะ “วรรณกรรมความรู้” เป็นพื้นที่แสดงการฉวยคว้าเอาความรู้และวิธีวิทยาของเจ้าอาณานิคมมา ใช้สร้างชุดความใหม่เชิงพื้นที่ของตนเองที่เรียกว่า “เทศานตรพหูสูต” อันเป็นชุดความรู้ที่จําเป็นต่อ การประกอบสร้างอัตลักษณ์ความเป็นพม่าสมัยใหม่ โดยนัยหนึ่งนั้น การเขียนความรู้เชิงพื้นที่โดย นักเขียนปัญญาชนชาวพม่าพื้นถิ่นเองเป็นเสมือนการยืนยันอํานาจในการกําหนดตําแหน่งแห่งที่ของ ตนเองในเทศะโลกสมัยใหม่ผ่านการจัดระเบียบความรู้และกําหนดความหมายให้แก่พื้นที่ มากไปกว่า นั้น การเขียนความรู้เชิงพื้นที่ยังฉายให้เห็นจินตนาการต่อความเป็นสมัยใหม่ในอุดมคติของปัญญาชน พื้นเมืองพม่าที่แม้จะยังคงอิงแอบอยู่กับคุณค่าและแนวคิดแห่งจักรวรรดิ แต่ก็พยายามสนทนา ต่อรอง และแสวงหาอัตลักษณ์ของตนเองไปพร้อมกัน