การประเมินปริมาณรังสีที่ใช้ในการสร้างภาพจากเครื่องฉายรังสีแบบเกลียวหมุน

Abstract

เครื่องฉายรังสีแบบเกลียวหมุนมีระบบภาพนำวิถีที่สามารถสร้างภาพตัดขวางระดับศักย์ไฟฟ้า เมกะโวลต์ (MVCT) และกิโลโวลต์ (kVCT) เพื่อใช้ตรวจสอบตำแหน่งผู้ป่วยในแต่ละวันก่อนเริ่มการฉายรังสี อย่างไรก็ตามการสร้างภาพดังกล่าวส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับปริมาณรังสีเพิ่มขึ้น ในรายงาน American Association of Physicists in Medicine (AAPM) Task Group 180 แนะนำให้รวมปริมาณรังสีจาก การสร้างภาพไว้ในปริมาณรังสีที่แพทย์กำหนด หากปริมาณรังสีดังกล่าวเกินร้อยละ 5 ของปริมาณรังสี ที่แพทย์กำหนด งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินค่าปริมาณรังสีจากการสร้างภาพด้วยระบบภาพ นำวิถีภายใต้โปรโตคอลที่ใช้ทางคลินิก โดยทำการศึกษาในเครื่องฉายรังสีแบบเกลียวหมุนจำนวน 4 เครื่อง ที่มีระบบการสร้างภาพแบบ MVCT 2 เครื่อง (โรงพยาบาล A และ B) และแบบ kVCT 2 เครื่อง (โรงพยาบาล A และ C) จากโรงพยาบาล 3 แห่ง โดยวัดค่าปริมาณรังสี Weighted Multiple Slice Average Dose (MSADw) ใน CTDI phantom และทำการประเมินค่าปริมาณรังสีสะสมที่ผู้ป่วย ได้รับจากการสร้างภาพด้วยระบบภาพนำวิถีตลอดช่วงระยะของการฉายรังสี โดยคูณค่า MSADw ที่วัด ได้ใน CTDI phantom กับจำนวนครั้งที่มีการสร้างภาพของผู้ป่วยแต่ละรายจำแนกตามชนิดของมะเร็ง จากนั้นเปรียบเทียบค่าปริมาณรังสีสะสมที่ผู้ป่วยได้รับจากการสร้างภาพตลอดช่วงระยะของการฉาย รังสีกับปริมาณรังสีที่แพทย์กำหนด โดยกำหนดเกณฑ์พิจารณาเท่ากับร้อยละ 5 ผลการศึกษาพบว่า ค่าเฉลี่ยปริมาณรังสี MSAD Mw VCT จากการสร้างภาพแบบ MVCT ของโรงพยาบาล A และ B เท่ากับ 0.85 + 0.01 cGy และ 0.86 + 0.00 cGy ตามลำดับ ซึ่งค่าปริมาณรังสีดังกล่าวแตกต่างกันร้อยละ 1.17 และค่าปริมาณรังสีของทั้งสองโรงพยาบาลไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ค่าเฉลี่ยปริมาณรังสี MSAD w kVCT จากการสร้างภาพแบบ kVCT ของโรงพยาบาล A และโรงพยาบาล C อยู่ในช่วง 0.19 - 0.83 cGy, 0.49 - 1.96 cGy และ 0.74 - 2.65 cGy สำหรับโปรโตคอลศีรษะ ทรวงอกและอุ้งเชิงกราน ตามลำดับ ซึ่งค่าปริมาณรังสีในแต่ละโรงพยาบาล มีความแตกต่างกันไม่เกินร้อยละ 20 ยกเว้น โปรโตคอลศีรษะ ในโหมด Coarse ขนาด Medium (ร้อยละ 23.73) โปรโตคอลทรวงอก ในโหมด Normal ขนาด Small (ร้อยละ 21.33) และโปรโตคอลอุ้งเชิงกราน ในโหมด Normal ขนาด Smallง (ร้อยละ 21.00) ทั้งนี้ ค่าปริมาณรังสีของทั้งสองโรงพยาบาลไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในโปรโตคอลศีรษะ (p = 0.53) แต่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในโปรโตคอลทรวงอก และอุ้งเชิงกราน (p = 0.008 และ 0.01 ตามลำดับ) สำหรับค่าปริมาณรังสีสะสมที่ผู้ป่วยได้รับจากการ สร้างภาพแบบ MVCT และ kVCT ตลอดช่วงระยะของการฉายรังสี อยู่ในช่วงร้อยละ 0.34 - 0.44 และ ร้อยละ 0.28 - 0.87 ของปริมาณรังสีที่แพทย์กำหนด ทั้งนี้ ปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการสร้างภาพ ตลอดช่วงระยะของการฉายรังสีไม่เกินร้อยละ 5 ของปริมาณรังสีที่แพทย์กำหนดในทุกโรงพยาบาลและ ในมะเร็งทุกชนิด