ฤทธิ์ของสารมาดีคาสโซไซด์ต่อการทำงานของเกล็ดเลือด และการศึกษาโมเลกุลเป้าหมายด้วยเทคนิค Molecular docking

Abstract

โรคหลอดเลือดสมอง เป็นภาวะที่เกิดจากลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งพบได้ในผู้สูงอายุ ผู้ป่วยมะเร็ง ภาวะอ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และในหญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยมักมีภาวะแทรกซ้อน ส่งผลให้มี ค่าใช้จ่ายและระยะเวลาเพื่อรักษาฟื้นฟูมากขึ้น ปัจจุบันยาต้านเกล็ดเลือดถูกนำมาใช้เพื่อป้องกันและ ลดการเกิดโรคซ้ำ อย่างไรก็ตามการใช้ยาเป็นเวลานานอาจส่งผลข้างเคียงได้ มีงานวิจัยก่อนหน้า พยายามศึกษาสารจากธรรมชาติที่มีฤทธิ์ต้านการทำงานของเกล็ดเลือด และพบว่าสารประกอบไตร เทอร์พีนอยด์สามารถยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดได้ ในปี 2015 มีรายงานว่าสารมาดีคาสโซไซด์ จากใบบัวบกซึ่งเป็นสารประกอบไตรเทอร์พีนอยด์ซาโปนิน มีฤทธิ์ยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด แต่ยังไม่ทราบถึงการทำงานเชิงลึก งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ของสารมาดีคาสโซไซด์ ต่อการทำงานของเกล็ดเลือดโดยวิเคราะห์ในกระบวนการเกาะกลุ่ม การเกาะติดการเปลี่ยนแปลง รูปร่างของเกล็ดเลือด และการหดตัวของเกล็ดเลือด รวมถึงการศึกษาโมเลกุลเป้าหมายของสารมาดี คาสโซไซด์ด้วยเทคนิคโมเลกุลาร์ด็อกกิง ผลการศึกษาพบว่าสารมาดีคาสโซไซด์ไม่ก่อให้เกิดความเป็น พิษต่อเกล็ดเลือด และที่ความเข้มข้น 200 และ 400 µM สามารถยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดที่ ถูกกระตุ้นด้วย ADP ได้โดยฤทธิ์ยับยั้งจะเพิ่มขึ้นตามปริมาณความเข้มข้นของสาร นอกจากนี้ที่ความ เข้มข้น 400 µM ส่งผลให้การเกาะติด การเปลี่ยนแปลงรูปร่าง การแผ่ขยายและการจัดเรียงโครงสร้าง cytoskeleton ของเกล็ดเลือดที่เกาะติดบนพื้นผิว fibrinogen ลดลงได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อ เทียบกับกลุ่มควบคุม เมื่อทำการวิเคราะห์การหดตัวของลิ่มเลือดพบว่าสารมาดีคาสโซไซด์ที่ความ เข้มข้น 400 µM มีฤทธิ์ยับยั้งการหดตัวของลิ่มเลือดได้ (p<0.001) ในการวิเคราะห์การจับกันระหว่าง โปรตีนและลิแกนด์ด้วยเทคนิคโมเลกุลาร์ด็อกกิง พบว่าค่าพลังงานการยึดจับ (∆G) ระหว่างโปรตีน ตัวรับ P2Y12 กับสารมาดีคาสโซไซด์และยา ticagrelor มีค่าเท่ากับ -9.0 และ -9.4 kcal/mol ตามลำดับ บ่งชี้ว่าสารมาดีคาสโซไซด์อาจออกฤทธิ์ผ่านกลไกคล้ายกับยา ticagrelor ที่ยับยั้งง การทำงานของโปรตีน P2Y12 โดยตรง ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า สารมาดีคาสโซไซด์มีศักยภาพในการ พัฒนาเป็นสารต้านการทำงานของเกล็ดเลือดที่อาจนำไปประยุกต์ใช้ในการป้องกันหรือ รักษาโรคหลอดเลือดสมองในอนาคต