การประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงปริมาตรรอยโรคและกระเพาะปัสสาวะ ต่อความแตกต่างระหว่างปริมาณรังสีตามแผนการรักษาและปริมาณรังสีที่ได้รับจริง ในผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูก

Abstract

การเปลี่ยนแปลงของอวัยวะในอุ้งเชิงกรานเป็นความท้าทายในการฉายรังสีมะเร็งปากมดลูก เนื่องจากส่งผลให้ปริมาณรังสีที่ได้รับจริงแตกต่างจากแผนการรักษา การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ประเมินผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของปริมาตรเป้าหมาย (Planning Target Volume: PTV) และกระเพาะปัสสาวะต่อปริมาณรังสีที่รอยโรคและอวัยวะส าคัญข้างเคียง (Organs at Risk: OARs) การศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกจ านวน 10 ราย ที่ได้รับการฉายรังสีด้วยเครื่อง Radixact™ มีการถ่ายภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พลังงานระดับเมกะโวลต์ก่อนการรักษาในแต่ละครั้ง เพื่อซ้อนทับภาพแบบเปลี่ยนรูปร่างและสร้างภาพรวมที่มีการแก้ไขขอบเขตของอวัยวะโดยแพทย์รังสี รักษา จากนั้นค านวณปริมาณรังสีใหม่ด้วยซอฟต์แวร์ Accuray PreciseART® เพื่อประเมินความ แตกต่างของปริมาณรังสีที่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงปริมาตรของ PTV และกระเพาะปัสสาวะ ผลการการวิเคราะห์เชิงปริมาณพบว่า การเพิ่มขึ้นของปริมาตร PTV ร้อยละ 1 สัมพันธ์กับ การลดลงของ PTV D95 Bladder Dmean Rectum Dmax และ Bowel Dmean เล็กน้อย (ร้อยละ 0.54, 0.44, 0.13 และ 0.99 ตามล าดับ) เช่นเดียวกับการเพิ่มขึ้นของปริมาตรกระเพาะปัสสาวะร้อยละ 10 สัมพันธ์กับการลดลงของ PTV D95 Bladder Dmean Rectum D50 และ Bowel D195cc (ร้อยละ 0.09 0.12 0.09 และ 0.74 ตามล าดับ) นอกจากนี้พบความสัมพันธ์เชิงลบที่แข็งแรงระหว่างปริมาตร PTV กับ PTV D95 (r = -0.79) และปริมาตรกระเพาะปัสสาวะกับ Bowel D195cc (r = -0.74) การเพิ่มขึ้นของปริมาตร PTV และกระเพาะปัสสาวะส่งผลให้ PTV และ OARs ได้รับ ปริมาณรังสีลดลงอย่างมีนัยส าคัญ สะท้อนถึงความจ าเป็นของรังสีรักษาแบบปรับเปลี่ยนแผน เพื่อ จัดการกับการเปลี่ยนแปลงของอวัยวะระหว่างการรักษา