รูปแบบแรงสนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในจังหวัดกำแพงเพชร

Abstract

การศึกษาครั้งนี้ เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบแรงสนับสนุน ทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในจังหวัดกำแพงเพชร ดำเนินการวิจัย 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาแรงสนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน ระยะที่ 2 ศึกษาข้อมูลส่วนบุคคล แรง สนับสนุนทางสังคม คุณภาพชีวิต และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ด้วยการวิจัยเชิง ปริมาณแบบภาคตัดขวาง จากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 365 คน และระยะที่ 3 พัฒนารูปแบบ แรง สนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยใช้เทคนิคการวิจัยแบบเดลฟายจาก ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 19 คน ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า แรงสนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่ 1) ลักษณะแรงสนับสนุนทางสังคม 2) ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับ คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และ 3) แนวทางการสนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ซึ่ง เป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญสำหรับการพัฒนารูปแบบแรงสนับสนุนทางสังคมในระยะต่อไป ผลการวิจัย ระยะที่ 2 พบว่า ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านความสามารถด้านการ รับรู้มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมา ได้แก่ ด้านความเป็นตัวของตัวเอง ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับคู่รัก และ ด้านความสำเร็จและความคาดหวัง ขณะที่ด้านการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมและด้านการเผชิญหน้ากับ ความตายมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด นอกจากนี้ พบปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ จำนวน 8 ตัวแปร ได้แก่ ความเพียงพอของแหล่งรายได้ (Beta = -0.578) แรงสนับสนุนทางสังคมจากแหล่งอื่น ๆ เช่น หน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยบริการสุขภาพ เครือข่ายดูแลผู้สูงอายุ เป็นต้น (Beta = 0.204) อายุ (Beta = 0.119) ระดับการศึกษา (Beta = 0.115) สถานภาพสมรส (Beta = - 0.106) ลักษณะครอบครัว (Beta = 0.099) แรงสนับสนุนทางสังคมจากเพื่อน (Beta = 0.099) และ แรงสนับสนุนทางสังคมด้านแรงกาย (Beta = -0.098) โดยตัวแปรดังกล่าวสามารถร่วมกันอธิบาย ความแปรปรวนของคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุได้ร้อยละ 65.50 (Adjusted R2 = 0.655) ผลการวิจัยระยะที่ 3 พบว่า รูปแบบแรงสนับสนุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ ภายใต้ชื่อ IRIS–DPP Model ได้แก่ 1) การบริหารจัดการ แบบบูรณาการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2) การจัดการทรัพยากรและบริการดูแลผู้สูงอายุ 3) การบูรณาการองค์ความรู้และระบบข้อมูลผู้สูงอายุ 4) การคุ้มครองทางสังคมผู้สูงอายุ 5) การพัฒนา บุคลากรด้านผู้สูงอายุ 6) การเตรียมความพร้อมของประชากรผู้สูงอายุ และ 7) การส่งเสริมและ พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยทั้ง 7 องค์ประกอบมีความเชื่อมโยงและเกื้อหนุนกันในการขับเคลื่อน การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในระดับพื้นที่ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นกรอบ การดำเนินงานเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติการในการเสริมสร้างแรงสนับสนุนทางสังคมเพื่อพัฒนา คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างรอบด้าน ทั้งด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม รวมทั้งรองรับ การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรสู่สังคมสูงวัยได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน