การศึกษาเปรียบเทียบวิธีการปรับแก้ค่าความต่างเชิงพื้นที่จากฝนประมาณค่า ด้วยเรดาร์ตรวจอากาศทางอุตุนิยมวิทยาสถานีเรดาร์ตรวจอากาศพิษณุโลก

Abstract

ประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตร้อนมรสุมและมักได้รับอิทธิพลจากพายุหมุนเขตร้อนในช่วงฤดูฝน ส่งผลให้การประมาณค่าปริมาณน้ำฝนอย่างแม่นยำมีความสำคัญต่อการวิเคราะห์อุทกวิทยาและการ ประเมินความเสี่ยงจากอุทกภัย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความแตกต่างเชิงพื้นที่ระหว่าง ปริมาณน้ำฝนที่ประมาณจากเรดาร์ตรวจอากาศด้วยความสัมพันธ์ระหว่างค่าการสะท้อนเรดาร์และ อัตราการตกของฝน (Z–R relationship) กับข้อมูลจากสถานีวัดน้ำฝนภาคพื้นดิน และเพื่อ เปรียบเทียบประสิทธิภาพของวิธีการปรับแก้ความเอนเอียงเชิงพื้นที่ของข้อมูลเรดาร์โดยใช้เทคนิคการ ประมาณค่าเชิงพื้นที่ภายใต้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ การวิเคราะห์ใช้ข้อมูลเรดาร์อุตุนิยมวิทยาแบบ C-band จากสถานีเรดาร์จังหวัดพิษณุโลก ร่วมกับข้อมูลปริมาณน้ำฝนจากสถานีวัดภาคพื้นดินจำนวน 89 สถานี ในช่วงเหตุการณ์พายุโซนร้อนเซินติญ ระหว่างวันที่ 15–23 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 โดย ประเมินความสัมพันธ์ Z–R จำนวน 3 รูปแบบ ได้แก่ ZR-MP, ZR-RF ZR-SD จากนั้นทำการปรับแก้ ความเอนเอียงของข้อมูลเรดาร์ด้วยวิธี MFB ร่วมกับเทคนิคการประมาณค่าเชิงพื้นที่ และประเมินผล ด้วยวิธีตรวจสอบแบบไขว้ ผลการศึกษาพบว่า ปริมาณน้ำฝนจากเรดาร์มีแนวโน้มแตกต่างจากข้อมูล สถานีวัดฝนภาคพื้นดินในเชิงพื้นที่ โดยความคลาดเคลื่อนเพิ่มขึ้นในบริเวณพื้นที่ภูเขาและพื้นที่ที่อยู่ ห่างจากสถานีเรดาร์ เมื่อเปรียบเทียบความสัมพันธ์ Z–R พบว่าสมการ ZR-MP ให้ผลการประมาณ ค่าที่สอดคล้องกับข้อมูลภาคพื้นดินมากที่สุด โดยมีค่าความคลาดเคลื่อนทางสถิติต่ำที่สุด การปรับแก้ ด้วย MFB ร่วมกับการประมาณค่าเชิงพื้นที่ช่วยลดค่าความคลาดเคลื่อนของข้อมูลเรดาร์ได้อย่างมี นัยสำคัญ โดยวิธี IDW ให้ค่าความคลาดเคลื่อนต่ำที่สุด ขณะที่วิธี OK_Gaussian สามารถสร้างรูปแบบ การกระจายเชิงพื้นที่ของปริมาณน้ำฝนที่ต่อเนื่องและสมจริงมากกว่าโดยสรุป การเลือกใช้ความสัมพันธ์ Z–R ที่เหมาะสมร่วมกับการปรับแก้ความเอนเอียงเชิง พื้นที่สามารถเพิ่มความน่าเชื่อถือของการประมาณค่าปริมาณน้ำฝนจากเรดาร์ในระดับเหตุการณ์พายุ ได้อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม ความไม่แน่นอนยังคงปรากฏในพื้นที่ภูเขาและบริเวณที่อยู่ห่างจาก เรดาร์ ซึ่งสะท้อนข้อจำกัดของการตรวจวัดด้วยเรดาร์ภาคพื้นดิน