การวิเคราะห์ความเข้มข้นและสัณฐานของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน บริเวณริมถนนในเขตเทศบาลนครพิษณุโลก

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเข้มข้นของมวล สัณฐานวิทยา และประเภทของธาตุ ของอนุภาคขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในพื้นที่ริมถนน 9 พื้นที่ซึ่งเป็นแหล่งชุมชนขนาดใหญ่ และการจราจรหนาแน่นภายในเขตเทศบาลนครพิษณุโลก ในการศึกษาได้ทำการเก็บตัวอย่าง PM2.5 ในรอบ 24 ชั่วโมงโดยใช้เครื่องมือเก็บตัวอย่างแบบต่อเนื่อง (เครื่องเก็บตัวอย่าง PM2.5 แบบปริมาตร ต่ำ) โดยใช้วิธีการกราวิเมตริก ตลอดช่วงฤดูร้อนของเดือนมีนาคมและเมษายน 2567 จากนั้นนำ กระดาษกรอง PM2.5 วิเคราะห์ประเภทของธาตุเพิ่มเติมโดยใช้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่อง กราดแบบปล่อยประจุไฟฟ้าสมรรถนะสูง (FESEM) ผลการศึกษาบ่งชี้ว่าระดับ PM2.5 ต่ำกว่าเกณฑ์ มาตรฐานที่ระดับ 37.5 µg/m3 ณ ถนนพญาเสือ (R5) ถนนพระองค์ดำใกล้ตลาดราชพฤกษ์ (R6) ถนนพระองค์ดำบริเวณสี่แยกบ้านแขก (R7) และถนนบรมไตรโลกนารถ (R8) โดยถนนดังกล่าวมี สภาวะดัชนีคุณภาพอากาศแตกต่างกันตั้งแต่สีเหลืองไปจนถึงสีเขียวตามลำดับ อย่างไรก็ตามบริเวณ ถนนวังจันทน์ (R1) ถนนไชยานุภาพ (R2) ถนนบึงพระจันทร์ (R3) ถนนพุทธบูชา (R4) และถนน ศรีสุริโยทัย (R9) พบค่าระดับฝุ่น PM2.5 เกินค่ามาตรฐาน โดยพื้นที่ดังกล่าวมีค่าดัชนีคุณภาพอากาศเป็น สีส้ม ที่น่าสังเกต คือ ถนนไชยานุภาพ (R2) มีระดับดัชนีคุณภาพอากาศ (AQI) สูงสุดที่ระดับ 201 (สีแดง) และ ความเข้มข้นเฉลี่ยของ PM2.5 สูงสุดที่ระดับ 78.76 ± 12.15 µg/m3 จากนั้นจึงดำเนินการวิเคราะห์ แหล่งกำเนิด โดยการวิเคราะห์สัณฐานวิทยาของ PM2.5 โดยใช้เครื่อง FESEM เพื่อตรวจรูปร่างและ ชนิดของธาตุต่าง ๆ พบว่าอนุภาคมีสัณฐานวิทยาหลัก 4 ประเภท ได้แก่ อนุภาคจับตัวเป็นก้อน อนุภาคแท่งยาว อนุภาคทรงกลม และอนุภาคไม่สม่ำเสมอ ผลการศึกษาองค์ประกอบของธาตุของ อนุภาคโดย EDS พบธาตุหลักที่สำคัญ ได้แก่ คาร์บอน (C) ออกซิเจน (O) ซิลิกอน (Si) โพแทสเซียม (K) ซัลเฟอร์ (S) โซเดียม (Na) เหล็ก (Fe) ตะกั่ว (Pb) และแคลเซียม (Ca) จากการศึกษาลักษณะสัณฐานง และองค์ประกอบของธาตุสามารถสันนิษฐานได้ว่าแหล่งกำเนิดของฝุ่น PM2.5 เกิดจากการเผาไหม้ของ เชื้อเพลิงจากยานพาหนะ การเผาไหม้ชีวภาพที่พัดพามาในพื้นที่ รวมทั้งฝุ่นดินที่เกิดการฟุ้งกระจาย นอกจากนั้นข้อมูลภาพการกระจายเชิงพื้นที่ของอนุภาคฝุ่น PM2.5 แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนพบว่า พื้นที่ถนนไชยานุภาพ (R2) เป็นพื้นที่ที่ควรได้รับการเฝ้าระวังและบริหารจัดการคุณภาพอากาศอย่าง เร่งด่วนเป็นอันดับแรก เพื่อสุขภาพอนามัยที่ดีของประชาชนในพื้นที่เมืองพิษณุโลกต่อไป