การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้าน จังหวัดพิษณุโลก

Abstract

การวิจัยเชิงผสมผสานขั้นสูงแบบการประเมินผลหลายขั้นตอนครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อ พัฒนารูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้าน แบ่งระยะการวิจัย ออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ 1) การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้าน และศึกษาปัจจัยสาเหตุของพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้าน 2) การพัฒนารูปแบบการ สร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้าน และ 3) การประเมินประสิทธิผลของ รูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้าน ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยที่ ส่งผลต่อพฤติกรรมป้องกันวัณโรค ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเองในการป้องกันวัณโรค การได้รับการสนับสนุนทางสังคม การสูบบุหรี่ วิธีเดินทางไปรับการรักษาที่โรงพยาบาลโดยรถยนต์ การไม่ทราบประวัติการได้รับวัคซีนป้องกันวัณโรค (บีซีจี) และความสัมพันธ์กับผู้ป่วย โดยร่วมทำนาย พฤติกรรมป้องกันวัณโรค ร้อยละ 38.5 และ ปัจจัยสาเหตุของพฤติกรรมป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัส ร่วมบ้าน ได้แก่ 1) ความรู้เกี่ยวกับวัณโรค 2) การรับรู้ความรุนแรงของวัณโรค 3) การรับรู้โอกาสเสี่ยง ของการเป็นวัณโรค 4) การรับรู้ผลลัพธ์ของการป้องกันวัณโรค 5) การรับรู้ความสามารถของตนในการ ป้องกันวัณโรค 6) การตีตราเกี่ยวกับวัณโรค 7) การได้รับการสนับสนุนทางสังคม 8) ปัญหาด้าน พฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันการติดเชื้อวัณโรค และ 9) การจัดสิ่งแวดล้อมภายในบ้านเพื่อ ป้องกันวัณโรค รูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้าน ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การเสริมสร้างความรู้และการรับรู้เกี่ยวกับวัณโรค 2) การพัฒนาทักษะ การป้องกันวัณโรค 3) การสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการป้องกันวัณโรค และ 4) การสนับสนุนทาง สังคมเพื่อป้องกันวัณโรค เมื่อนำรูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัส ร่วมบ้านไปทดลองใช้ พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยพฤติกรรมป้องกันวัณโรค สูงกว่าก่อนจัดกิจกรรม ตามรูปแบบ และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) แสดงให้เห็นว่ารูปแบบ การสร้างเสริมพฤติกรรมป้องกันวัณโรคปอดของผู้สัมผัสร่วมบ้านที่พัฒนาขึ้นสามารถเปลี่ยนแปลง พฤติกรรมป้องกันวัณโรคของผู้สัมผัสร่วมบ้านได้ จึงควรนำไปใช้ให้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายมากยิ่งขึ้น ตามความเหมาะสม